των επτά νήσων, ας δέδειχεν η φύσις…Εύβοια πέμπτη, στενοφυής…
(Στέφανος Βυζάντιος στο λήμμα Σικελία)
Η Αβαντίς ή Μάκρις ή Ασωπίς, των κλασσικών και ελληνιστικών πηγών, ακολούθησε μια ιστορική πορεία σημαδεμένη από τη θάλασσα και την πολιτική αντιπαράθεση ανάμεσα στο γένος των γαιοκτημόνων Ιπποβοτών και των μεγαλοαστών Αειναυτών.
Πλούσια είναι τα ευρήματα που απέδωσε η παλαιοντολογική έρευνα. Σπάνια απολιθώματα θηλαστικών, της πανίδας του Πικερμίου, ανακαλύφθηκαν από τον Αλμυροπόταμο και την Καρυστία έως το Αρτεμίσιο.
Τα πρώτα σημάδια του ανθρώπου, χρονολογούνται στην μέση παλαιολιθική περίοδο (100.000 έως 40.000 χρόνια πριν από σήμερα).
Η νεολιθική περίοδος και η πρώιμη χαλκοκρατία χαρακτηρίζεται στην Εύβοια από τους πολιτισμούς της Βάρκας (περιοχή Ψαχνών Νεολιθική περίοδος 6000-3000 π.Χ.) και της Μάνικας (περιοχή Χαλκίδας 3000-2100 π.Χ.).
Στους μυκηναϊκούς χρόνους (1650-1050 π.Χ.) πλήθος οικισμών ακμάζουν σε όλο το νησί και οι κάτοικοι του Άβαντες, σύμφωνα με το Όμηρο (Β, 536-539), υπό το Βασιλιά της Χαλκίδας Ελεφήνωρα μετέχουν στην Τρωική εκστρατεία.
Τον 11ο π.Χ. αιώνα οι Ευβοείς οργώνουν τις θάλασσες της Ανατολικής Μεσογείου ιδρύοντας εμπόρια (εμπορικούς σταθμούς), με κυριότερο αυτόν της Al-Mina στα παράλια της Συρίας. Οι αριστοκράτες Ιπποβότες έχουν αντικαταστήσει πλέον τους μυκηναίους βασιλείς και η δύναμη της ισχύος τους, αλλά και οι εμπορικές επαφές με τους μεσογειακούς πολιτισμούς αντικατοπτρίζεται στα ευρήματα του τάφου του Ηγεμόνα στο Λευκαντί (σήμερα μοιρασμένα ανάμεσα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Aθηνών και το Αρχαιολογικό Μουσείο Ερετρίας.)
Τον 8ο αιώνα π.Χ. ιδρύονται οι μεγάλες πόλεις-κράτη, με σπουδαιότερες τη Χαλκίδα, την Ερέτρια, την Ιστιαία και την Κάρυστο.
Οι ευβοϊκές πόλεις συμμετέχουν στον αποικισμό στην Δυτική Μεσόγειο και στις βόρειες ακτές του Αιγαίου και οι άποικοι μεταφέρουν στις Πιθηκούσες (σημερινή Ischia) μαζί με τις ελπίδες τους για ένα καλύτερο αύριο και τα σύμβολα της γραφής τους το Ευβοϊκό Αλφάβητο, τα οποία θα αποτελέσουν την βάση του Λατινικού Αλφαβήτου.
Η ναυσικλειτή Εύβοια του Ομηρικού Ύμνου στον Απόλλωνα με τα πλοία της αυτή την εποχή κυριαρχεί σε όλη την Μεσόγειο.
Το τελευταίο μισό του 7ου π.Χ. αιώνα τοποθετείται και ο μεγάλος εμφύλιος σπαραγμός που ταλάνισε την Εύβοια, αλλά και όλη την Ελλάδα σύμφωνα με τον Θουκυδίδη, η διαμάχη ανάμεσα σε Χαλκίδα και Ερέτρια για την κατοχή του Ληλαντίου πεδίου, της εύφορης πεδιάδας του σημερινού Βασιλικού, στην Κεντρική Εύβοια.
Η αυγή της κλασσικής περιόδου θα βρει την Εύβοια, όπως και όλη την Ελλάδα, να μάχεται για την ανεξαρτησία της από τον κίνδυνο του περσικού επεκτατισμού. Στην εκστρατεία του 490 π.Χ. οι Πέρσες καταστρέφουν συθέμελα την Ερέτρια, τιμωρώντας τους κατοίκους της για την βοήθεια προς του Μιλησίους κατά την Ιωνική επανάσταση, ενώ το 480 π.Χ. στα νερά του Αρτεμισίου ο ελληνικός στόλος καθυστερεί τα εχθρικά πλοία που κατευθύνονται προς τα στενά της Σαλαμίνας.
Στην νικηφόρα μάχη των Πλαταιών το 479 π.Χ. μετέχουν όλες οι ευβοϊκές πόλεις και τιμής ένεκεν τα ονόματα τους βρίσκονται και σήμερα χαραγμένα, μαζί με αυτά των υπόλοιπων ελλήνων, στον χάλκινο τρίποδα που αφιέρωσαν στους Δελφούς οι νικητές (σήμερα στην Κωνσταντινούπολη).
Οι Ευβοείς που αρχικά συμμετέχουν στην Αθηναϊκή Συμμαχία, κυρίως κατά την διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου, αποστατούν, παλεύοντας για την ανεξαρτησία τους και το νησί γίνεται πεδίο σφοδρών συγκρούσεων ανάμεσα στους εμπλεκόμενους.
Το 404 π.Χ. συστήνεται το Κοινό των Ευβοέων, ένα είδος συνομοσπονδίας των ευβοϊκών πόλεων-κρατών.
Μετά την μάχη της Χαιρώνειας το 338 π.Χ. η Εύβοια περνά στην επιρροή του Φιλίππου του Β’ και μακεδονικές φρουρές εγκαθίστανται σε όλες τις πόλεις της.
Μετά το θάνατο του Αλεξάνδρου το νησί αποτελεί το μήλον της έριδος ανάμεσα στους Επιγόνους. Συμμετέχει στους αγώνες ενάντια στον ρωμαϊκό κίνδυνο και το 146 π.Χ. περνά στην κατοχή της Ρώμης.
Κατά την ρωμαιοκρατία το νησί ακμάζει οικονομικά, νέες λατρείες εισάγονται, ενώ δημόσια κτίρια οικοδομούνται στην ισχυρότερη πόλη του νησιού τη Χαλκίδα. Η Αιδηψός στην Βόρειο Εύβοια εξελίσσεται σε σημαντικό κέντρο λουτροθεραπείας.
Την Βυζαντινή περίοδο ο πληθυσμός συγκεντρώνεται στα μεγάλα αστικά κέντρα και η ύπαιθρος ερημώνεται. Η Χαλκίδα είναι το σημαντικότερο λιμάνι του νησιού, κέντρο του διαμετακομιστικού εμπορίου.
Μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Φράγκους το 1204 αρχίζει η ενετοκρατία στο νησί, που αρχικά περνά στη δικαιοδοσία του Λομβαρδού Βασιλιά της Θεσσαλονίκης και διανέμεται σε τρεις Βερονέζους ευγενείς υπό των τίτλο των Terzieri (τριτημόριοι).
Ο Ραβανός ντελλε Κάρστερι παραμένει ο μόνος κύριος του νησιού και το 1209 αναγνωρίζει την επικυριαρχία της Βενετίας, που διόρισε Βάιλο (Κυβερνήτη) στην Χαλκίδα.
Μικρή ανάπαυλα στην κυριαρχία των Ενετών αποτέλεσε η εξέγερση του Καρυστινού Ιππότη Λικάριου. Με ορμητήριο του το Κάστρο των Ανεμοπυλών άρχισε να καταλαμβάνει ένα προς ένα τα ενετικά φρούρια, πλην της Χαλκίδας, στηριζόμενος από το Βυζαντινό Αυτοκράτορα Μιχαήλ Η’ τον Παλαιολόγο. Κατατροπώνει τους εχθρούς του στην μάχη του Βατώντα το 1278 (κοντά στην Νέα Αρτάκη) και εγκαθίσταται στο κάστρο των Φύλλων. Κανείς δεν γνωρίζει το τέλος της κυριαρχίας στην Εύβοια του φιλόδοξου Ιππότη, που πρόσφερε μικρή ανάπαυλα ελευθερίας στον ελληνικό πληθυσμό του νησιού.
Στις αρχές Ιουνίου του 1470 ο Μωάμεθ ο Πορθητής καταλαμβάνει το Negrοponte, ενετική ονομασία της Χαλκίδας που χαρακτήριζε παράλληλα και όλη την Εύβοια, και το Πασακλίκι του Εγρίπου αρχίζει να μετρά τους χρόνους της οθωμανικής επικυριαρχίας ως τις αρχές Απριλίου του 1833, οπότε περνά και πάλι στην διοίκηση του νεοσύστατου ελληνικού βασιλείου.
Σήμερα η Εύβοια αποτελεί Νομό του ελληνικού κράτους, με διοικητικό κέντρο την Χαλκίδα που παραμένει η μεγαλούπολη του νησιού, αποτελούμενη από είκοσι πέντε Δήμους και δύο Κοινότητες, ανάμεσα τους η Σκύρος και οι δύο Δήμοι της Βοιωτικής ακτής.
Ο Νομός Ευβοίας ανήκει στην περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας και αποτελείται από τις νήσους Ευβοίας και Σκύρου, καθώς και χερσαίο τμήμα (Αυλίδα και Ανθηδώνα), με ακτογραμμή πάνω από 900 χλμ, συνολική έκταση περίπου 3.900 τ.χλμ. και πληθυσμό περίπου 210.000 κατοίκους.
Αυτή η γεωγραφική συγκρότηση, μαζί και με τις δύο γέφυρες που συνδέουν τη Χαλκίδα με τη Στερεά, προσδίδουν τη δισυπόστατη φυσιογνωμία του Νομού, να είναι ταυτόχρονα και νησί και στεριά.
Εκτύπωση σελίδας
Αποστολή σε φίλο