Βόρεια Εύβοια

…και Ελλοπία δ’ωνομάσθη από Έλλοπος του Ίωνος
(Στράβων, Γεωγραφικά, C 445)

Αφήνοντας πίσω μας τη Χαλκίδα και τα Μεσσάπια, ανηφορίζουμε στις στροφές του Άγιου. Σε όλη τη διαδρομή έως και το ψηλότερο σημείο, γραφικές ταβέρνες προσφέρουν ντόπια κρέατα και τυριά, με σπεσιαλιτέ χωριάτικες μακαρονάδες και το φημισμένο τηγανόψωμο.
Θαυμάσιο πευκοδάσος, κουμαριές, πλατάνια, φτελιές και δρεις συντροφεύουν την πορεία μας έως ψηλότερα, όπου αρχίζουν τα πρώτα έλατα.
Μετά τις πρώτες στροφές της κατάβασης μπαίνουμε στο περίφημο Δερβένι, που ήταν η πλέον δύσβατη και οχυρή θέση κατά το παρελθόν.
Στο 52ο χλμ της διαδρομής συναντούμε το Προκόπι, χωριό προσφύγων, που έχει λάβει την ονομασία του από το Προκόπιον της Καπαδοκίας. Παλαιότερα ονομαζόταν Αχμέταγα. Σήμερα είναι γνωστό στο πανελλήνιο από το σκήνωμα του Οσίου Ιωάννη του Ρώσου, που έφεραν κατά τον ξεριζωμό μαζί τους ευσεβείς πρόσφυγες.
Από το Προκόπι μπορούμε να ακολουθήσουμε το δρόμο που οδηγεί στο Πήλι με την υπέροχη παραλία, να συνεχίσουμε στην ακτογραμμή του Αιγαίου προς τη Βλαχιά και το Σαρακήνικο.

Ευθεία ο δρόμος οδηγεί στο Μαντούδι (έδρα του Δήμου Kireos), μέσα από ονειρικό αιωνόβιο πλατανοδάσος, ακολουθώντας την κοίτη του ποταμού Κηρέα.
Η φύση οργιάζει συνθέτοντας ένα τοπίο μοναδικό για τους λάτρεις του πράσινου και των περιπάτων. Οι παραλίες επίσης είναι μοναδικές. Πήλι, Ατάλαντος, Κυμάσι, Κρύα Βρύση αποζημιώνουν και τον πιο απαιτητικό επισκέπτη.
Η περιοχή Όρος Κανδήλι-Κοιλάδα Προκοπίου-Δέλτα Κηρέα, που εκτείνεται από το Βόρειο Ευβοϊκό μέχρι το Αιγαίο διατέμνοντας την Εύβοια, παρουσιάζει πολύ μεγάλο οικολογικό ενδιαφέρον και είναι ενταγμένη στον επιστημονικό κατάλογο του Δικτύου ΦΥΣΗ 2000 (GR2420003). Η περιοχή διατηρεί μεγάλη ποικιλία δασώδους έκτασης με εναλλαγή φυλλοβόλων και αειθαλών δένδρων, πολυάριθμα τοπικά ενδημικά -σπάνια στην πλειοψηφία τους- φυτά, καθώς και ικανοποιητική ορνιθοπανίδα, ιδιαίτερα αρπακτικά.
Στο Καντήλι, όπως και στον Πυξαριά, υπάρχουν ενδιαφέροντα μονοπάτια, για τους φίλους της ορεινής πεζοπορίας, ενώ αξίζει να διερευνήσει κανείς όλους τους οικισμούς της ενδοχώρας. Μεγάλο ενδιαφέρον αποκτά ο μοναδικός νερόμυλος-νεροτριβή, που απόμεινε σε λειτουργία, στο Σπαθάρι.
Σημεία ενδιαφέροντος:
• Μουσείο του Δάσους, στο Προκόπι
• Μέγας Πλάτανος, μνημείο της φύσης στο Παρασκευόρεμα (μεταξύ Προκοπίου και Μαντουδίου)
• Μουσείο-Καλύβα Σαρακατσάνων στο Μαντούδι
• Οχύρωση Αρχαίας Κηρίνθου

Η διαδρομή μας συνεχίζεται στο Δήμο Elymnion, με έδρα την πανέμορφη ναυτική πολιτεία της Λίμνης (το αρχαίο Ελύμνιον). Κτισμένη αμφιθεατρικά πάνω στο Βόρειο Ευβοϊκό, είναι πόλη με μακραίωνη ιστορία και μεγάλη ναυτική παράδοση. Άγνωστα στον πολύ κόσμο προϊστορικά τεκμήρια, αρχαίες πολιτείες, μοναστήρια, από τα παλαιότερα της χώρας, στη θέση ιερών των Ομηρικών χρόνων, σπαράγματα βυζαντινών κτισμάτων, μαζί με τη νησιωτική αρχιτεκτονική που συνεχίζει να διατηρείται, είναι στοιχεία που καλούν τον επισκέπτη να τα εξερευνήσει.
Το αρχαίο Ελύμνιον καταστράφηκε, πιθανώτατα, από σεισμούς και μαζί του καταστράφηκαν οι παρακείμενες ένθεν και ένθεν Οροβίαι και Αιγαί, όπως αναφέρει ο Θουκιδίδης.
Η πλούσια πολιτισμική παράδοση στεγάζεται ασφυκτικά στο χαριτωμένο Ιστορικό Λαογραφικό Μουσείο Λίμνης, το οποίο περιλαμβάνει και μικρή αρχαιολογική συλλογή.
Στην περιοχή του Δήμου Elymnion υπάρχουν σπουδαίες αγροτουριστικές μονάδες. Αναζητήστε τες.

Σημεία ενδιαφέροντος:
• Ανασκαφή παλαιοχριστιανικής βασιλικής στο κέντρο της Λίμνης
• Σπηλαιώδης Σκήτη Οσίου Χριστοδούλου, στη Λίμνη
• Άγιος Ιωάννης-Κατούνια
• Μονή Αγίου Νικολάου Γαλατάκη στους πρόποδες του Κανδηλίου
• Μονή Οσίου Δαυίδ
• Ενετικό Πυργόσπιτο Ροβιών
• Κάστρο Στεφάνι, σπαράγματα κάστρου των κλασικών χρόνων στο Μουρτιά.
• Αρχοντικό Τομπάζη στις Κεχριές
• Καταρράκτες Δρυμώνα
• Αγροτικός Συνεταιρισμός Ροβιών σαν υπόδειγμα καλής συνεταιριστικής πρακτικής και συλλογικής προσπάθειας
• Συνεταιρισμός Γυναικών, με υφαντά πάνω σε παραδοσιακά μοτίβα
• Παραλίες Λίμνης και Ροβιών

Ο δρόμος συνεχίζει παραλιακά για τα διάσημα Λουτρά Edipsos (έδρα του Δήμου Edipsos), που σύμφωνα με την αρχαία ελληνική γραμματεία ήταν αφιερωμένα στον Ηρακλή (Λουτρά Ηρακλέους).
Η μαγευτική περιοχή, είναι γνωστή σε όλο τον κόσμο, από την αρχαιότητα, για το προνόμιο του πολύτιμου υπεδάφους της και των δώρων που η γη προσφέρει από τα σπλάχνα της.
Η Αιδηψός μπορεί να προσελκύσει και τον πιο απαιτητικό επισκέπτη και να τον οδηγήσει στην αποκάλυψη των υπέροχων μυστικών που κρύβει. Είναι φιλόξενη, πλούσια σε ζωή, με έντονα χρώματα και δυνατά αρώματα, χαρίζοντας σε όποιον την επισκέπτεται γαλήνη και πνευματική διαύγεια.
Κατά την παράδοση είχε εποικιστεί από Ίωνες (όπως και όλη σχεδόν η Βόρεια Εύβοια), που της έδωσαν το όνομα Ελλοπία προς χάρη του Έλλοπος, γιου του Ίωνα.

Αργότερα αναφέρεται ως Αιδεψός, στα Μετεωρολογικά του Αριστοτέλη. Ο Πλούταρχος περιγράφει την κοινωνική ζωή που είχε αναπτυχθεί στην Αιδηψό, για την ευχάριστη διαμονή στη πόλη και στις διασκεδάσεις της, εξαίρει μάλιστα τη λαμπρή διατροφή με άφθονα ψάρια και πτηνά. Ο Στράβων αναφέρεται στην εμφάνιση νέων πηγών και στις ιαματικές ιδιότητές τους.
Η Αιδηψός από τους παλαιότερους χρόνους ήταν γνωστή για τα χαλκουργεία της και ίσως αυτό δικαιολογεί, το ότι ήταν από τις λίγες πόλεις που είχαν δικό τους νόμισμα. Το νόμισμα αυτό, που απεικονίζει ο Ρήγας Φεραίος στη Χάρτα του, είχε χαραγμένο στη μια πλευρά κάβουρα και στην άλλη ένα ψάρι συμβολίζοντας τον θαλάσσιο πλούτο της περιοχής.
Η περιοχή, πέραν του οδικού δικτύου, εξυπηρετείται με πυκνά δρομολόγια από την πορθμειακή γραμμή της Αρκίτσας στην απέναντι φθιωτική ακτή, αλλά και από τα πορθμεία Γλύφας-Αγιόκαμπου.
Σήμερα υπάρχουν περισσότερες από 80 ιαματικές πηγές που η θερμοκρασία τους κυμαίνεται από 28οC έως 86οC. Οι ιαματικές ιδιότητες αυτών των πηγών συμβάλλουν αποτελεσματικά στη θεραπεία διαφόρων παθήσεων.
Το νέο Υδροθεραπευτήριο του ΕΟΤ, καθώς και σύγχρονες ξενοδοχειακές μονάδες παρέχουν όλες τις δυνατότητες για λουτροθεραπεία.
Σημεία ενδιαφέροντος:
• Στην Αρχαιολογική Συλλογή Edipsos, στο Υδροθεραπευτήριο του Ε.Ο.Τ. εκτίθενται κεραμική, νομίσματα, ενεπίγραφα βάθρα αγαλμάτων, αγάλματα και ανάγλυφα προερχόμενα από τις σωστικές ανασκαφές στην πόλη, τα οποία στην πλειονότητα τους σχετίζονται με την λουτροθεραπεία κατά την ελληνιστική και ρωμαϊκή περίοδο.
• Νεοκλασικό κτίσμα-υδροθεραπευτήριο Αγίων Αναργύρων, δίπλα στο σύγχρονο του Ε.Ο.Τ.
• Ρωμαϊκά Βαλανεία - Λουτρά Σύλλα
• Μονή Αγίου Γεωργίου Ηλίων, που βρίσκευται σε μαγευτική τοποθεσία με απέραντο ορίζοντα και πλούσια βλάστηση, στην κορυφή του λοφίσκου Βαλάντι. Στη θέση της υπήρχε ο ναός του Φοίβου Σελουντίου Απόλλωνος, θεού του Ηλίου, εξ ου και η ονομασία του παρακειμένου οικισμού.
• Παραλία Αγίου Νικολάου εκτεταμένη παραλία με ελαιώνες που φθάνουν ως τη θάλασσα, με έντονο χρώμα, δύο χλμ από τα Λουτρά
• Γιάλτρα, γραφικό ψαροχώρι στο μυχό του ομωνύμου ασφαλούς κόλπου-φυσικού ιχθυοτροφείου
• Ρωμαϊκά Βαλανεία στην παραλία των Γιάλτρων.

Κοινότητα Λιχάδας
Απέραντες παραλίες, διάφανα νερά, πευκοδάση που κατηφορίζουν μέχρι το κύμα και διάσπαρτες εξοχικές κατοικίες, είναι η ειδυλλιακή εικόνα που προσφέρει η χερσόνησος της Λιχάδας στη ΒΔ άκρη της Εύβοιας.
Βρέχεται από τον Ευβοϊκό και το Μαλιακό, αντικρύζει το Καλλίδρομο, την Οίτη, και την Όθρυ. Σύμφωνα με τη μυθολογία η χερσόνησος αποτελεί μέρος του σώματος του Λίχα, τον οποίο σκότωσε ο Ηρακλής, ενώ το κεφάλι του σχημάτισε τα Λιχαδονήσια.
Με επίνειο τον Άγιο Γεώργιο και τακτική πορθμειακή επικοινωνία με τον απέναντι Άγιο Κωνσταντίνο είναι δώρο της φύσης σε κάθε επισκέπτη.
Η πλούσια ιστορία της περιοχής συναρπάζει. Πλήθος από μικρά ξενοδοχεία και ταβέρνες κάνουν τη διαμονή άνετη και ευχάριστη.
Χάρη στο φυσικό πλούτο, την πραότητα του τοπίου και το σύνθετο οικοσύστημα η περιοχή Όρος Τελέθριο-Λιχάδα-Γιάλτρα είναι ενταγμένη στο Δίκτυο ΦΥΣΗ 2000 (GR2420005), ενώ οι νησίδες Στρογγυλή (AT2011042), Μονολιά και Λιχάδες (AT2011050) είναι χαρακτηρισμένες ως Τοπία Ιδιαιτέρου Φυσικού Κάλλους
Σημεία ενδιαφέροντος:
• Ακρωτήριο Κύναιο
• Φάρος Βασιλίνας, εκπληκτική πετρόκτιστη κατασκευή
• Λιχαδονήσια: στη Στογγυλή ο πετρόκτιστος Φάρος και τα ερείπια Μονής Αγίου Γρηγορίου. Οργανωμένη παραλία στη νησίδα Μονολιά
• Πεζοπορικές διαδρομές στην καταπράσινη ενδοχώρα
• Καταδυτικό Κέντρο που λειτουργεί όλο το χρόνο, καθώς και σκάφη για εκδρομές στα Λιχαδονήσια.

Το οδοιπορικό στη Βόρεια Εύβοια συνεχίζεται με τους Ωρεούς (έδρα του ομώνυμου Δήμου). Έχουν πάρει το όνομά τους από την αρχαία Ωρεό. Σύμφωνα με την ιστορία η πόλη ιδρύθηκε από τους Αθηναίους στρατηγούς Τολμίδη και Περικλή το 447 π.Χ., όταν εγκατέστησαν εδώ 2.000 Αθηναίους κληρούχους. Ύστερα από τον Πελοποννησιακό Πόλεμο υποτάχθηκαν στους Λακεδαιμόνιους, οι οποίοι εξεδίωξαν τους Αθηναίους. Αργότερα κυριαρχήθηκαν από τους Μακεδόνες και τους Ρωμαίους (200 π.Χ.).
Eίναι γοργά αναπτυσσόμενοι τουριστικά, με ωραίο λιμάνι, όπου μπορεί κανείς να απολαύσει φρεσκότατο ψάρι. Tο χωριό φημίζεται για τα καλά ουζερί που βρίσκονται στην παραλία του.
Οι Ωρεοί παρουσιάζουν σημαντική τουριστική κίνηση. Τους καλοκαιρινούς μήνες -και το χειμώνα όταν το επιτρέπει ο καιρός- συνδέονται με το Τρίκερι και το Βόλο.
Σημεία ενδιαφέροντος:
• Ο Mαρμάρινος Tαύρος του 4ου αι. π.χ. στην παραλία.
• Tα ερείπια από την αρχαία ακρόπολη (ορατά τμήματα του τείχους).
• Το Κάστρο των Βυζαντινών και Μεσαιωνικών χρόνων
• Ο Bυζαντινός ναός του Aγίου Bασιλείου, ο οποίος φαίνεται να είναι χτισμένος σε θέση προγενέστερου αρχαίου ναού.
• Η Αρχαιολογική Συλλογή Oreon, που φιλοξενείται στο κοινοτικό κατάστημα στην παραλία της πόλης, κοντά στο ολόγλυφο μαρμάρινο άγαλμα με μορφή ταύρου, περιλαμβάνει ευρήματα από την περιοχή χρονολογούμενα κυρίως στην ελληνιστική και βυζαντινή περίοδο.
• Η Παναγία η Νησιώτισσα στο Νέο Πύργο.

Η ευρύτερη θαλάσσια περιοχή των Oreon είναι ιδανική για ψάρεμα από την παραλία αλλά και από το σκάφος, στο δίαυλο των Oreon και στην πανέμορφη Αργυρόνησο που απέχει μόλις 2 ναυτικά μίλια.
Για τους λάτρεις του εναλλακτικού τουρισμού υπάρχει η δυνατότητα ποδηλασίας στο βουνό (χωριά Καματριάδες και Ταξιάρχης), αλλά και ιππασίας. Επίσης υπάρχουν πολλές πεζοπορικές διαδρομές.

Επόμενος σταθμός η Ιστιαία έδρα του ομώνυμου Δήμου. Η ιστορία της ξεκινά από τη νεολιθική εποχή, οικισμός της οποίας έχει εντοπισθεί στην περιοχή. Ο Όμηρος μνημονεύει την πολυστάφυλλον Ιστιαία ανάμεσα στις Ευβοϊκές Πόλεις στο νηών κατάλογο.
Στην περιοχή υπάρχει ένας από τους λίγους υγροτόπους της ανατολικής ηπειρωτικής Ελλάδας και παρουσιάζει έντονο οικολογικό ενδιαφέρον. Το Μικρό και Μεγάλο Λιβάρι αποτελούν σημαντικό σταθμό μεταναστευτικών και διαχειμαζόντων πουλιών. Επιβιώνει ο σημαντικότερος πληθυσμός βύδρας, ενώ υπάρχουν μικρά υδροχαρή δάση, εκ των οποίων το ένα έχει ανακηρυχθεί Διατηρητέο Μνημείο της Φύσης. Το σύμπλεγμα Μικρό και Μεγάλο Λιβάρι-Δέλτα Ξηριά-Υδροχαρές Δάσος Αγίου Νικολάου είναι ενταγμένο στο Δίκτυο ΦΥΣΗ 2000 (GR2420004).
Τα Κανατάδικα αποτελούν πόλο έλξης, ιδιαίτερα τους καλοκαιρινούς μήνες, για την απέραντη παραλία τους και τα γραφικά ταβερνάκια.
Εξίσου ενδιαφέρουσα είναι και η ορεινή περιοχή με τα γραφικά καταπράσινα χωριά και τα πυκνά δάση.
Ο επισκέπτης μπορεί επίσης να επισκεφθεί το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας, που διατηρεί με μεγάλη προσπάθεια και επιμέλεια ο Κυνηγετικός Σύλλογος Istiea.

Το Αρτεμίσιο είναι η έδρα του ομώνυμου Δήμου. H παλαιότερη ονομασία του ήταν Kουρμπάτσι. Το 1926 μετονομάστηκε, προς τιμήν της θεάς Αρτέμιδος, που ιερό της πιθανολογείται ότι υπήρχε στη θέση Άγιος Γεώργιος.
Διατηρούνται ακόμη αρκετές κατοικίες από την εποχή της Tουρκοκρατίας και οι οποίες δίνουν ένα ιδιαίτερο χρώμα στο Αρτεμίσιο. Οι φυσιολάτρες, μπορούν να ακολουθήσουν τη ρεματιά που ξεκινά λίγο έξω από το χωριό με πλατάνια, πεύκα και καρυδιές και οδηγεί στη θέση Aγριλίτσα. Aπό εδώ η θέα είναι εντυπωσιακή, βλέποντας το Πήλιο και τις Σποράδες.
Το διάσημο Πευκί οφείλει τη φήμη του στις απέραντες πευκόφυτες αμμώδεις παραλίες και στην καθαρή θάλασσα.
Από το λιμάνι του επιβατηγά σκάφη πραγματοποιούν ημερήσιες κρουαζιέρες στις Σποράδες.
Από τη θαλάσσια περιοχή του Artemisio έχουν ανασυρθεί ο Ποσειδών του Artemisio και άγαλμα νεανίσκου σε ίππο, που φυλάσσονται σήμερα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.
Στο ακρωτήριο Αρτεμίσιο έγινε η μεγάλη ναυμαχία των ελληνοπερσικών πολέμων το 480 π.Χ.
Στο χωριό Γούβες διατηρείται ο μεσαιωνικός πύργος, όπου έζησε ο ποιητής Γεώργιος Δροσίνης.
Αξίζει ακόμη να επισκεφτεί κανείς τις πολύ όμορφες παραλίες στο Ασμήνιο, Ελληνικά, Αγριοβότανο, καθώς και το φημισμένο Ψαροπούλι, την παραλία των Βασιλικών.

Η διαδρομή στη Βόρεια Εύβοια καταλήγει στην περιοχή του Δήμου Nileos. Η Αγία Άννα (έδρα του Δήμου) πνιγμένη στο πράσινο, είναι κτισμένη αμφιθεατρικά, πάνω από το Αιγαίο να αγναντεύει τις απέναντι Σποράδες.
Έλκει την ονομασία της από τη θαυματουργή εικόνα της Αγίας Άννας, που βρίσκεται στον ομώνυμο Ναό.
Η αρχαιολογική έρευνα στη θέση Αγκάλη, έφερε στο φως παλαιολιθικά εργαλεία κατασκευασμένα από πυριτόλιθο με την τεχνική Levallois.
Στο Mουσείο Λαϊκής Tέχνης της Αγίας Άννας ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει, μεταξύ άλλων, τη μοναδική Aγιαννιώτικη φορεσιά και θα γνωρίσει τις παλιές συνήθειες, και τον τρόπο ζωής των κατοίκων μέχρι τις μέρες μας.
Ιδιαίτερο χρώμα έχει το Καρναβάλι και οι αποκριάτικες εκδηλώσεις, που συγκεντρώνουν στην Αγιάννα κόσμο απ' όλη την Ελλάδα. Ο επισκέπτης μέσα σε Διονυσιακή ατμόσφαιρα θα γευτεί κρασί και μεζέδες μαζί με τους ντόπιους και θα έχει την ευκαιρία να διασκεδάσει, ακούγοντας μερικά από τα χιλιάδες τραγούδια και στιχάκια, βωμολοχικού χαρακτήρα, που είναι ταυτισμένα με την παράδοση του τόπου.
Το Φαράγγι του Νηλέα (Αράπης) ξεκινά θεαματικά σε περιοχή μεγάλου φυσικού κάλλους, τρία περίπου χιλιόμετρα δυτικά της Αγιάννας και οδηγεί, μέσα στο νερό, σε περίπου δύο ώρες στη γέφυρα Αμελάντων, είτε σε πέντε ώρες στην Κερασιά.
Στο Μουσείο Απολιθωμένων Θηλαστικών Κερασιάς εγκαινιάστηκε το Σεπτέμβριο 2006, βρίσκεται 6 χιλιόμετρα δυτικά του οδικού άξονα Χαλκίδας- Istiea, βόρεια της Αγίας Άννας. Φιλοξενεί τα ευρήματα των ερευνών (θηλαστικά που έζησαν στην Εύβοια πριν από περισσότερα από έξι εκατομμύρια χρόνια), που έγιναν από τους παλαιοντολόγους του Πανεπιστημίου Αθηνών. Απολιθώματα Δεινοθήριων, Ελλαδοθήριων, Σαμοθήριων και Αγυλοθήριων, πλαισιώνονται από τα υπολείμματα μικρών θηλαστικών ιππαρίων, βοοειδών και χοίρων αλλά και σαρκοφάγων αιλουροειδών, δείγματα της σπάνιας προϊστορικής πανίδας της περιοχής. Τα ευρήματα αυτά, κατάλληλα συντηρημένα από το Πανεπιστήμιο Αθηνών, παρουσιάζονται για πρώτη φορά στο κοινό με πρωτότυπο τρόπο.
Ο επισκέπτης θα πρέπει να επισκεφθεί τις θαυμάσιες απέραντες παραλίες Αγκάλη (Αγία Άννα) και Φραγκάκη (Αχλάδι).