Chalkida (Chalkis)

Miasto świętego źródła Arethousy - Chalkida – rozciągająca się nad cieśniną Evripos, i jej etymologiczne korzenie leżą w nazwie „chalkos” (brąz) od pracowni obróbki tego metalu, jakie w tym rejonie istniały.

Najstarszy zapis o Chalkidzie pochodzi z eposów Homera, a dokładniej miasto wymienione jest w liście okrętów w Iliadzie (księga 2, 536-541). Zgodnie z eposem, Elephenor, jeden z kandydatów do ręki pięknej Heleny, król Chalkidończyków i przywódca Avantonów z Evii, mianowany zostaje naczelnikiem czterdziestu okrętów, które przywódcy wyspy dołączają do floty Achajów, płynącej na pomoc Troi. Wczesno-grecka osada Manikas (3000-1900 pne) utożsamiana jest z Chalkidą. Twierdza w Glyfie na wybrzeżu Beocji, grób w kształcie tholos(kurhan) w Pei a także groby z Agia Eleousa, Panagitsa i Kamares z ich bogatymi skarbcami, stanowią dowód ogromnego rozwoju rejonu w okresie mykeńskim.

Na okres geometryczny (około 900pne) przypada powstanie osady w Vathrovouni (utożsamiana z Kanithos – Akropol czasów starożytnych), w południowo-wschodniej części dzisiejszego miasta, która stanowiła zalążek sieci urbanistycznej klasycznej Chalkidy.

Miastem (lub polis) zarządzali feudarchowie Ippovotes, pomimo prób narzucenia tyranii przez Foksosa i Antileontasa. Miasto uczestniczyło w kolonizacji Zachodu, zakładając Rhegion i Naxo w południowej Italii (Magna Graecia), Olyntho i Toroni oraz Mekyverna w północnej części Morza Egejskiego.

Ważna pozycja strategiczne była powodem, że miasto stało się celem Ateńczyków już od VI w pne. Brało udział w II Konfederacji Ateńskiej, odstąpiła w 446 r pne, i sam Perykles, naczelnik Floty Ateńskiej przywraca miasto do porządku.

Zjawisko Evriposa

Mowa o zjawisku polegającym na wzajemnym oddziaływaniu planet, a konkretnie o przyciąganiu pomiędzy Ziemią i Księżycem oraz Słońcem. Zjawisko to intrygowało wielu uczonych, począwszy od Arystotelesa (który zmarł w Chalkidzie) oraz Eratosthenesa po współczesnych naukowców, zarówno greckich jak i zagranicznych.

Ostateczne wyjaśnienie zjawiska dał profesor Dimitris Aiginitis. Zgodnie z nim przyczyna zjawiska leży w różnicy poziomu wód w Zatoce Eubejskiej w jej części południowej i północnej części w połączeniu z przyciąganiem księżycowym

W ten sposób powstaje regularny przepływ, który trwa 22-23 dni przez około 6 godzin w kierunku północnym oraz odwrotnie i który odbywa się cztery razy w ciągu doby (24 godziny 22min 2sek) z prędkością do 10mil/godzinę.

Przepływ nieregularny pojawia się przy kwadraturze Słońca i Księżyca (tj, gdy oba te ciała niebieskie są w pozycji 90°do siebie widziane z powierzchni Ziemi) i trwa około 2-3dni. Częstotliwość zmiany kierunku przepływu wody może dojść do dwunastu w ciągu dnia, zaś szybkość wynosi 1-2 mil/godzinę.

W 410 r pne przechodzi kolejną rewoltę, kolejny, fortyfikując cieśninę Evripos i osiągając niezależność. W 334 r pne przechodzi pod wpływy polityczne dynastii Macedończyków, zaś opis Heraklidesa z Krety z połowy III w pne przedstawia ją jako miasto silne gospodarczo, z gimnazjum, teatrem, dwoma portami oraz z agorą pełną dzieł sztuki.

W okresie panowania rzymskiego stanowi duży ośrodek handlowy wyspy, aczkolwiek powoli zaczyna tracić swoją dawną świetność.

W okresie Bizancjum Chalkida osłania się murami i fosą, zaś w roku 1082 Aleksy I Komninos zezwala Wenecjanom, by używali miasta jako pasażu handlowego, czyli portu (scalo)

Na ten sam okres przypada rozwój wspólnoty żydowskiej Giudecca. W 1204 roku, miasto zostaje zdobyte przez rycerzy frankońskich, a od 1216 przechodzi pod kontrolę Wenecjan.

W 1462 roku w obliczu zagrożenia tureckiego, Chalkida –Negroponte, jak parafrazowali Wenecjanie wersy Erotokryta – przygotowuje się do umocnienia fortyfikacji, by stawić czoła najeźdźcom. 12 lipca 1470 miasto zostaje zdobyte przez Mehmeda II, a ostatni Bailus zostaje zamordowany przez pocięcie przed siedzibą namiestnika łacińskiego.

Otomańskie Agriboz zachowuje swoją handlową potęgę przez okres Średniowiecza.

W roku 1688 Morosiniemu oraz William Koenigsmark nie udaje się odbić miasta Turkom

7 kwietnia 1833 Hadji Ismael Bey, przedstawiciel Dworu Otomańskiego sprawującego władzę nad Chalkidą przkazuje miasto Iakovosowi Neroulos Rizos, przedstawicielowi Króla Grecji, Ottona.

Dzisiejsza, kosmopolityczna Chalkida to duże centrum administracyjne i handlowe Województwa Evia. Stanowi niemal dzielnicę Aten, miejsce rozrywki i krótkich wypadów za miasto dla wielu mieszkańców niecki Attyckiej.

Zjawisko przypływów w cieśninie Evripa, jedyne swego rodzaju zjawisko na świecie, w wyjątkowy sposób charakteryzuje miasto.

Interesujące miejsca:

* Zamek Kara-Baba, zbudowany na wybrzeżu beockim Chalkidy przez Turków, w celu umocnienia możliwości obronnych miasta w okresie wojny wenecko-tureckiej (1684)
* Grób Skariba (na przeciwko wejścia do zamku
* Plaża: Prezydium, Czerwony Dom, Dom z posągami
* Agios Nikolaos
* Miejska Centralna Biblioteka
* Galeria obrazów Miejska
* Pracownia artystyczna o Agios Dimitrios
* Rezydencja Kriezoti, gdzie znajduje się Generalne Archiwum Państwa Eubea
* Wieża Syreny (pozostałość średniowiecznych fortyfikacji miasta)
* Gmach Sądu
* Wśród zbiorów Muzeum Archeologicznego Chalkidy, znajdujących się w zabytkowej posiadłości z początku XX wieku, znajdują się eksponaty z wykopalisk w Varka, Manika, Tharrounioa, z klasycznych i helleńskich nekropolii Chalkidy, monety z różnych okresów z całej wyspy, tablice nagrobne i statuetki pamiątkowe z okresu od archaicznego po rzymski, a także inskrypcje z badań archeologicznych prowadzonych na całej wyspie.
* Meczet Emir Zade oraz marmurowa fontanna z tego samego okresu
* Dom przy ulicy Paidon
* Wczesno-chrześcijańska bazylika Agia Paraskevi

* Rezydencja Bailosa Chalkidy
* Szkoła Piechoty
* Zatoka Vourkos (Vourkarion w okresie Bizancjum), z nielicznych pozostałośc doków portowych
* Rzymska palestra (arena)
* Źródło Arethousy
* Architektura przemysłowa: budynek Georgiadis oraz winiarnie ARETHOUSA
* Vathrovouni: groby oraz Akropol
* Grób typu macedońskiego oraz vomos (ołtarz) w okolicy Agios Stefanos
* Kamares – akwedukt wenecki
* Muzeum Folklorystyczne, które znajduje się w jedynej pozostałości słynnych murów obronnych miasta
* Dworzec Kolejowy
* Dwa „tetartokyklia” (dwie ćwiartki koła), pozostałości po współczesnej przebudowie na ufortyfikowanej wysepce na środku Evripos, z których jedno zamieniono na kawiarnię
* Port w Chalkidzie
* Agora Miejska, zachowany kompleks architektoniczny z końca XIX wieku
* Manika i Glyfa
* Plaże w Chalkidzie: Asteria i Rodies na wybrzeżu beockim. Souvala, Kourenti, Papathanasiou, Liani Ammos
* Klub Jeździecki w Pei z wspaniałą infrastrukturą i kawiarnią